Top-POINT: Ontwikkel politieleiderschap vanuit een interculturele ervaring

04-07-11 - Wat gebeurt er wanneer je leiders uit de politieorganisatie twee maanden uit hun vertrouwde omgeving haalt om aan de andere kant van de wereld aan een opdracht te werken? Raken zij gefrustreerd en vallen ze terug op oude patronen, of zijn ze in staat open te staan en te leren van alle nieuwe ervaringen?

Wat leren de deelnemers van hun buitenlandervaring?

Patrick Voss, Dick de Boer, Ab Spaan, Eveline Rutten en Leen Schaap ondervonden het. Zij vormden de tweede lichting van deelnemers die in het kader van het programma Top-POINT twee maanden naar het buitenland gingen.

Ab Spaan presenteert

Op 11 maart presenteerden zij hun eindverslag tijdens een afsluitende bijeenkomst bij het instituut voor Integratie en Sociale Weerbaarheid van de Rijksuniversiteit Groningen. Hierbij was ook een deel van de Top-POINT-deelnemers van het jaar daarvoor aanwezig. Aan de hand van opgedane ervaringen reflecteerden de deelnemers tijdens de middag op hun eigen interculturele competenties, de cultuur van de nieuwe omgeving, en het leiderschap dat zij daar aantroffen. Centraal in het programma staat de vraag welke lessen te trekken zijn uit de leer-werkervaring voor leiderschap aan diversiteit in de eigen organisatie. Uit het boekje ‘Grenzen vallen weg, politieleiders vertellen’ halen we enkele voorbeelden:

Zo begreep Leen Schaap na zijn verblijf in Ghana, het gedrag van Ghanesen in Amsterdam en ook waarom ze niet willen werken bij de politie. Hij heeft er ervaren wat het is voor homo’s om elk moment opgepakt te kunnen worden vanwege hun seksuele geaardheid.
Ab Spaan is in Indonesië aan het denken gezet over de vraag of een systemische benadering van het diversiteitsvraagstuk in Nederland wel een goede aanpak is. Hij is een voorstander geworden van het inzetten op een effectieve communicatie met burgers en van het bieden van mogelijkheden voor de ontwikkeling van talent en het stimuleren van het ‘lerend vermogen’ via het voortdurend organiseren van dialoog.
Dick de Boer heeft uit Japan de wens meegenomen om de mooie mix van gestrengheid en dienstverlening verder door te voeren. Hij zou graag zien dat het nut ervan meer intrinsiek ervaren zou worden. En dat wij hier in Nederland meer over de politie konden denken zoals ze dat in Japan doen: als gemeenschappelijke voorziening waar ze trots op zijn.
Het werd Patrick Voss in Canada duidelijk dat empathisch leiderschap een voorwaarde is om te komen tot succes, maar dat borging van de gemaakte stappen nog veel belangrijker is. “Het succes op lange termijn kan en mag niet van een individu afhangen, maar moet ingebed zijn in de organisatie. Men moet er in geloven!”
Eveline Rutten ontdekte de tegenstellingen in Argentinië toen ze onderzocht hoe de Argentijnse politie omgaat met institutioneel geweld en de verhouding tot de burger. Ze leerde haar oordeel uit te stellen. En hoe moeilijk dat is.

Corruptie en onrechtvaardigheid

De uitwisseling van ervaringen tijdens de bijeenkomst leverde veel herkenning op. Fysieke angst voor het onbekende, kennen de politieleiders eigenlijk niet. Daarvoor zijn ze te vertrouwd met situaties van bedreiging en gevaar. Wel zijn ze bekend met de stress die het oproept wanneer je twee maanden je gezin achterlaat en helemaal op jezelf teruggeworpen bent. En met frustratie over corruptie en onrechtvaardigheid en een gevoel van machteloosheid dat je daar niets aan kunt veranderen. Zo ervaarden Eveline Rutten en Leen Schaap in Argentinië en Ghana wat het betekent als het vertrouwen in de politie nihil is. Dat je bijvoorbeeld zelf het risico loopt om hoofdverdachte te worden, wanneer je een lijk op straat vindt. Het wordt dan moeilijk de Nederlandse situatie niet als norm te nemen, open-minded te blijven en niet te oordelen.

Bureaucratie en hiërarchie

Er was ook frustratie over bureaucratie en hiërarchie. Dick de Boer en Ab Spaan lukte het tijdens hun verblijven in Japan en Indonesië niet om hun opdracht uit te voeren binnen de kaders van de lokale politieorganisatie. Binnenkomen en vrij rondkijken, vraagt daar om formele toestemming, formulieren van hoogwaardigheidsbekleders en vaak begeleiding door iemand die je in de gaten houdt. Dan komt de actiegerichtheid van de politieleider naar voren en ontstaat frustratie omdat je niet bereikt wat je zou willen. Waarom contacten met mensen onderhouden als je dat niets concreets gaat opleveren? Achteraf lijkt het erop dat de persoonlijke leeropbrengsten in deze situaties het grootst zijn; je moet je wel overgeven. Vooral dan ontstaat openheid voor nieuwe ervaringen.

Behoefte aan het vertrouwde

Wat opviel bij de deelnemers is dat de behoefte aan het vertrouwde blijft: een bijeenkomst van de eigen kerk in Japan, ‘remembrance day’ in Toronto ter herinnering van in Nederland gesneuvelde soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog of muziekles op je geliefde instrument in het land van de tango.

De uitreiking

Een open klimaat door voortdurend te zoeken naar feeback

De reizen leveren een aantal interessante voorbeelden op. Zo laat de korpsleiding in Toronto zien hoe men een open klimaat creëert door inspirerend en participatief leiderschap en door voortdurend op zoek te gaan naar interne en externe feedback. Afsluitend is iedereen het erover eens: de deelnemers zijn vast van plan om deze leerervaringen mee te nemen in hun eigen dagelijks leiderschap en in te zetten voor een politieorganisatie die kracht haalt uit diversiteit.

Politietop divers