Quota stimuleren de hersenen
27-05-09 - Een van de aardige dingen van quota voor vrouwen, is dat iedereen er wel wat van vindt. Tegenstanders vinden quota niet goed voor vrouwen. Voorstanders wijzen erop dat quota werken. Weer anderen zeggen dat dit instrument alleen in uitzonderlijke situaties mag worden gebruikt. Kortom, quota zorgen voor discussie en dat is mooi meegenomen. Dat betekent dat ze iets teweegbrengen en dat mensen begrijpen waar ze over gaan. Quota dwingen tot nadenken. Dat is in het verleden wel anders geweest met emancipatiebeleid. De kans is klein dat u ooit een verhitte discussie over het thema gendermainstreaming heeft meegemaakt. Dit academische hoogstandje in beleidsland bleek ondoorgrondelijk dan wel onwerkbaar. Menige nota over dit onderwerp verdween al snel in de bureaula.
Auteur: Drs. Margit van der Steen, onderzoeker en adviseur, vertegenwoordiger namens AETAS, bureau voor leeftijdvraagstukken, gender en diversiteit (www.bureau-aetas.nl).
Vooronderstellingen toetsen
Juist omdat quota zoveel losmaken is het zinvol te onderzoeken hoe quota precies werken. Gelukkig kan dat nu. Er wordt al zo’n vijftien jaar met dit instrument gewerkt en meer dan honderd landen kennen quota in de politiek. De hoogste tijd dus om te kijken naar de resultaten. In januari 2009 kwamen honderden onderzoekers uit alle delen van de wereld bij elkaar op de universiteit van Belfast om te kijken wat er klopte van alle vooroordelen en hooggestemde verwachtingen. Dat leverde verslagen op van Ruanda tot Frankrijk en van Zweden tot Argentinië. Hier zes lessen uit de wetenschap, vertaald naar de wereld van de politie.
Lessen voor de praktijk
- Voorkom dat in de beeldvorming het idee ontstaat dat door quota goede mannen buiten de boot vallen. Laat zien dat quota ook inhouden dat gekozen moet worden uit twee (of meer) goede vrouwen voor een plek. In Ruanda was een voor vrouwen gereserveerde parlementszetel juist niet gemakkelijk te bereiken omdat het betekende dat goede vrouwen de competitie met elkaar aan moesten gaan.
- Spiegel je niet aan een onrealistisch voorbeeld, maar aan een bereikbaar ideaal. In Frankrijk had het geen zin om op de successen in de Scandinavische landen te wijzen. Die landen stonden qua cultuur te ver af van Frankrijk. Maar toen quota in Spanje een succes werden, kon dat in Frankrijk wel worden gebruikt. Spanje was een realistisch voorbeeld waar Frankrijk zich aan kon spiegelen.
- Werk met quota’s op verschillende niveaus in een organisatie. Als het op het landelijke niveau tegenzit, houdt een regionaal succes de moed erin. Op lokaal niveau kan de regio een voorbeeldrol vervullen en omgekeerd. Dit leerde de invoering van quota in de Spaanse politiek.
- Les uit Argentië: let op de openlijke steun die gepaard gaat met verborgen tegenwerking. Met name mannen maakten zich daar schuldig aan.
- Waar heb je meer aan als je veranderingen nastreeft? Aan een bevlogen individu of aan een groot aantal vrouwen in de organisatie? Beide zijn belangrijk. Een kritische massa van minstens 15% vrouwen zorgt voor veranderingen, maar 25% is beter. Maar onderschat de rol van een enkeling niet. Iemand die op het goede moment op de goede plaats de goede dingen zegt, is zeer waardevol.
- Goed voorbeeld doet volgen. Nadat in Zweden steeds meer vrouwelijke politici aantraden, dachten Zweedse meiden vaker dat een politieke loopbaan ook wel iets voor hen zou kunnen zijn. Vrouwen namen eerder contact op met vrouwelijke parlementariërs. De drempel lag lager. Dat zijn interessante perspectieven voor de politie.
Meer informatie
Lees meer over de conferentie waarop dit artikel is gebaseerd: ‘the 1st European Conference on Politics and Gender’.