Paul van Musscher: Van internationale ervaring word je een ander mens
01-04-11 - Reversed capacity building heet het verschijnsel dat mensen die een tijd onder wellicht moeilijke omstandigheden in het buitenland hebben gewerkt, na terugkomst fundamenteel andere mensen zijn geworden. Toleranter, geduldiger, gedrevener en communicatiever. Paul van Musscher, districtschef Gouwe IJssel (Hollands Midden), gelooft er heilig in, ziet het onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek en gebruikt het graag in de praktijk.
Tien keer uitleggen of laten ervaren
Zoals toen hij twee van zijn wijkagenten een week naar de banlieues van Parijs stuurde. De problemen die daar spelen, komen in kleinere vorm overeen met de problemen in zijn district. Maar de uitkomst is totaal anders. Ligt het aan de werkwijze? Na die ene week kwamen beide wijkagenten terug als ambassadeurs voor het gebiedsgebonden systeem. Van Musscher: “Je kunt het ze hier tien keer uitleggen of het ze daar in een keer laten ervaren. Dat is meteen het hele verschil met een zogenaamd snoepreisje. Zo’n reisje is prima voor je netwerk, maar heeft geen direct effect op het eigen werk en op de organisatie als geheel.”
Centraal geleide organisatie
In Nederland zijn we nog niet zover. Van Musscher: “Bij het KLPD wel, zeker voor wat betreft liaisons en vredesmissies. Maar wat er in de overige korpsen aan internationale samenwerking en internationaal management development gedaan wordt, heeft geen formele basis. Wie verplicht ons om onze mensen ook op internationaal vlak toe te rusten? Niemand! Ik pleit daarom voor een centraal geleide organisatie.”
Faciliteren
“In het kader van het leertraject Columbus bracht ik in 2009 een bezoek aan Denemarken,” vervolgt Van Musscher. “Dat land heeft een centraal geleid politieapparaat. Aan het hoofd staat Jens Henrik Højbjerg, de voormalig plaatsvervangend directeur van Europol. Hij heeft vanuit die centrale positie de hele interne cultuur omgegooid. Was een buitenlandfunctie eerst het teken dat je ‘buiten spel’ stond, inmiddels is een dergelijke functie alleen weggelegd voor een elitegroepje. Via de zogenaamde APEX-opleiding wordt dit groepje klaargestoomd voor belangrijke internationale functies en vredesmissies. Het is inderdaad opvallend hoe vaak je op dat niveau iemand uit Scandinavië treft. Scandinavië ja, want Noorwegen, Zweden, Denemarken en Finland trekken hierin met elkaar op. Ik moet er natuurlijk wel bij zeggen dat het óók draait om de leider. Een man als Højbjerg roept het, maar faciliteert het ook!”
VOC-mentaliteit
De ervaring van Van Musscher beperkt zich niet tot het korte bezoek aan Denemarken. Tijdens Columbus bracht hij een avond door met buitenlandse liaisons die in Nederland waren gevestigd. De avond bezorgde hem het schaamrood op de kaken. “We kregen geschetst hoe buitenlandse collega’s tegen hun Nederlandse evenknie aankijken. Ik kan je zeggen dat de VOC-mentaliteit niet echt gewaardeerd wordt! Wij denken dat we fantastische ideeën hebben, maar we vergeten ons te verdiepen in de vraag of die ideeën wel toepasbaar zijn in andere landen, andere culturen. Een raar soort arrogantie hebben wij.” Maar hoe werkt het dan? Van Musscher: “Het begint met oog hebben voor de context. Met fatsoen, nieuwsgierigheid. Probeer geen blauwdruk op te leggen. ’s Lands wijs, ’s lands eer! En als je eenmaal contact hebt, vanuit vertrouwen en waardering, dán kun je van elkaar leren. Zaken doen.”
Luisteren
Tijdens de drieweekse Senior Command Course die hij in 2006 in Hong Kong volgde, had hij een kennismakingsgesprek met de korpsleiding. Van Musscher: “We mochten al onze vragen stellen, maar tijdens het gesprek vóelde je dat dit niet gepast was. Ineens bedacht ik me dat wij als Nederlanders maar grote monden hebben. Tegenspraak leveren zit in onze genen. In Hong Kong geldt: als de baas praat, luistert de rest. Als hij beslist, spreekt niemand tegen. Daarnaast viel me op hoe individualistisch wij zijn. Als daar iemand een voorstel deed om uit eten te gaan, ging iedereen mee. Zin of niet. En als aan het eind van de avond iemand betaalde, stond de hele groep ’s morgens in de rij om de schuld af te lossen. Moet je in Nederland eens om komen!”
Vroeg beginnen
Zijn boodschap is dat je verder komt, meer leert, als je de cultuurverschillen leert herkennen en ermee leert omgaan. Diversiteit en multiculturaliteit zouden daarom in zijn ogen een hoofdproces moeten zijn, even belangrijk als opsporing en noodhulp. Maar die kennis krijg je niet uit een boekje, aldus Van Musscher. “Die moet je opdoen. Ervaren. Zien. Leer je talen spreken, weet wat verdragen inhouden, weet wat je eigen onhebbelijkheden zijn en wat de ander kenmerkt. Ga eens op vredesmissie. En begin er vroeg mee. Een internationale loopbaan begint onderaan en gaat stapje voor stapje.”
Reversed capacity building
Is het voor mensen die nooit over de grens hebben gekeken dan te laat? “Nee,” zegt Van Musscher. “In eigen land, vanuit de eigen positie, zijn veel dingen te leren. Zoals goede afspraken maken voor collega’s die naar het buitenland gaan en weer terug willen komen in hun korps. Eens langsgaan bij collega’s op vredesmissie en met eigen ogen zien wat ze meemaken. Ervaren dat het geen vakantie is. Of ga een tijdje naar BZK, waar veel aandacht is voor Brussel. Leer een tweede of derde taal en bedenk welke buitenlandervaring jouw functioneren én jouw korps ten goede zou komen. Reversed capacity building. Niet alleen jij wordt er beter van, maar je organisatie ook.”
Download
Download het boekje ‘Grenzen vallen weg, politieleiders vertellen’, waar dit artikel onderdeel van uitmaakt. Deze uitgave van Politietop Divers bevat ervaringsverhalen van politieleiders die op diverse manieren kennis hebben gemaakt met de internationale dimensie aan het politiewerk.