Leo Koenraads: “Leren begrijpen binnen welke ruimte je werkt”
04-04-11 - Zijn zoon is onderofficier bij Defensie, zijn dochter studeert aan de Hogeschool voor Toerisme en allebei kregen ze Engels via internet en tv met de paplepel ingegoten. Hij is 56 jaar, maar wil eigenlijk het liefst in die ontwikkeling mee. Leo Koenraads, bureauchef in Haaglanden en voor eigen gevoel allesbehalve aan het eind van zijn loopbaan. Hij gaf daarom aan iets totaal anders te willen gaan doen. En anders wordt het! Eerst Australië en de Solomon-eilanden, straks Afghanistan.
“Het internationale prikkelde me al langer. In Den Haag had ik een operationeel collega die regelmatig op vredesmissie ging. Ooit bezocht ik hem toen hij in Bosnië-Herzegovina zat. Dat bracht het al dichterbij. Op een gegeven moment was het alleen nog zoiets als ‘Hoe vertel ik het mijn partner?’ Een etentje leek me een goed moment, maar ik vergat dat ik zelf al veel verder was in het denkproces. Maar na een paar dagen kwam ze erop terug en zei: ‘Dit is heel belangrijk voor je hè? Dan steun ik je.’ En toen gebeurde er ineens van alles.”
Unieke kans
Koenraads kreeg een telefoontje van IPOL. Dankzij het internationale netwerk van de School voor Politie Leiderschap van de Politieacademie was een plek beschikbaar gekomen op een drieweekse opleiding in Australië; de ‘Senior Command Course’. “Een unieke kans!”, aldus Koenraads. “Ik was de enige buitenlandse collega. De weken hadden voor mij een gigantische meerwaarde. We behandelden tien leiderschapsthema’s in vier tot vijf colleges per dag. We leerden kijken wat zich afspeelt in andere disciplines, in de wetenschap, in de wereld. Welke spelers zijn er? Wat zijn hun belangen?”
Corrupt bewind
Bijzonder onderdeel van de cursus was een vierdaags bezoek aan het politiemissiegebied op de Solomoneilanden in de Pacific. “Een paradijselijke omgeving en een strakblauwe zee”, schetst Koenraads. “Maar tegelijkertijd een derdewereldland met een corrupt bewind en veel geweld. Australië gebruikt cursussen om mensen voor belangrijke functies te selecteren. In dit geval was de hoofdprijs de functie van politiecommandant op de Solomoneilanden. We moesten een analyse maken van wat we er aantroffen en beschrijven wat wij zouden doen als we er aangesteld zouden worden. Een rat race! Op mij lag geen druk, maar ik heb me wel competitief opgesteld. Uit mijn evaluatie bleek dat ze dat erg op prijs gesteld hadden. En ik werd erin beschreven als ‘highly developed’. Prachtig compliment.”
Kritischer
De opleiding was geen voorwaarde voor een vervolgtaak in het buitenland. Maar Koenraads vindt wel dat de Senior Command Course dé cursus is ter voorbereiding. “Wat me ontzettend is bijgebleven is de uitspraak: ‘To be strategic, you must understand the space in which you operate.’ Ontzettend waar. Ik heb in Australië veel geleerd over die ruimte.” ‘Gluren bij de buren’ vindt hij een sterk concept. Koenraads: “Ik ben kritischer teruggekomen. Scherper. Heb de voordelen gezien van een nationale politieorganisatie en mis hier een visie op internationalisering die door zowel politie als regering gedeeld wordt. Ik zag in Australië politie en Defensie nauw samenwerken binnen vredesmissies, met name in de overdrachtsituatie. Toen ik daarover in Nederland een vraag stelde, bleek dat daar nog nauwelijks over nagedacht was. Maar ik ben niet alleen kritischer geworden, ik heb mezelf ook heel anders leren kennen doordat ik volledig op mezelf aangewezen was. Geen secretaresse, geen beleidsmedewerker. Niks. Maar ik ben er sterker uitgekomen. Vol zelfvertrouwen.”
Afghanistan
Dat zelfvertrouwen gaat hem goed van pas komen. Vanaf februari 2011 gaat Koenraads zijn internationale ervaring een vervolg geven door deel te nemen aan een vredesmissie in Afghanistan. Hij weet dat hij gaat, maar nog niet welke functie hem wacht. “Ik ga sowieso leiding geven, maar of dat aan een programma is of aan een groep internationale politiemensen, dat weet ik niet. Dat is afhankelijk van hoe Nederland zich positioneert als er plekken vrijvallen.” Koenraads groeit nu langzaam toe naar het geplande afscheid. Eind september 2010 zei hij zijn korps gedag. Van oktober tot en met januari volgt hij een training Algemene Militaire Basisvaardigheden om de ‘taal’ van Defensie te leren, omgeschoold te worden naar een ander pistool en een geweer en zijn eventuele repatriëring te trainen. Koenraads: “En daarna volgt nog een cursus op de School voor Vredesmissies. Daar leer ik over de missie, het land, de cultuur. Wat ik wel moet doen, en wat vooral niet.”
Dienen en resultaat boeken
Hoe hij het daar aan gaat pakken? Koenraads: “De rol van missionaris past sowieso totaal niet! Ik kom ze niet vertellen hoe het moet. Het gaat erom dat we lokale mensen in beweging krijgen. Hún ideeën en plannen helpen uitvoeren. Ik zal dus dienend werken en daarvoor moet ik zorgen dat mensen me kennen, en dat ik mensen ken. De rol van netwerker past me goed. Weet je, invloed krijg je niet vanuit je positie. Daar zegt het helemaal niks dat je in Nederland commissaris van politie bent.
Een andere belangrijke rol is die van diplomaat. Een uitdaging voor mij, gezien mijn enigszins ongeduldige aard. Ik ga zo snel mogelijk uitzoeken wat de ruimte is waarbinnen ik kan opereren. Dienen, ja. Maar ook resultaten boeken. Hier en daar een klein beetje druk uitoefenen, en verder genoeg diplomatie ten toon spreiden. Accepteren dat je soms eerst twee stappen achteruit moet doen voor je iets bereikt. Het lijkt me een heel mooie uitdaging.”
Download
Download het boekje ‘Grenzen vallen weg, politieleiders vertellen’, waar dit artikel onderdeel van uitmaakt. Deze uitgave van Politietop Divers bevat ervaringsverhalen van politieleiders die op diverse manieren kennis hebben gemaakt met de internationale dimensie aan het politiewerk.