De machtsgreep van de Noorse vrouw
10-05-08 - De Volkskrant meldt dat Noorwegen als eerste land ter wereld een quotum heeft ingesteld voor vrouwelijke bestuurders van grote bedrijven. 'De vrouwen vinden het geweldig. En ook mannen zien nu dat diversiteit in de top van het bedrijf voordelen heeft,' schrijft Elsbeth Stoker in de krant. Hier een samenvatting van het bericht.
De wereld op zijn kop
'Absolute nonsens', 'belachelijk', 'de wereld op zijn kop'. Het zijn enkele van de benamingen die de Noorse mediamagnaat Trygve Hegnar (64) heeft voor de wet die sinds dit jaar verplicht dat 40 procent van de top van Noorse beursgenoteerde bedrijven uit vrouwen moet bestaan. "Het is mijn geld. Dus het is aan mij om te beslissen wie het beste bestuurslid is. Dat wil ik niet selecteren op basis van geslacht, maar op basis van ervaring, vertrouwen en bekwaamheid. De overheid hoort zich daarmee niet te bemoeien." Anderen roemen juist het epos over hoe Noorwegen als eerste ter wereld het glazen plafond verbrijzelde zodat nu ook vrouwen de kans hebben hun talenten volledig te benutten.
Niet zonder quotum
Zonder het quotum was ik niet waar ik nu ben, zegt Merete Lütken (47). "Ik heb twintig jaar 70 uur per week gewerkt om de top te bereiken. Maar toen ik mijn werkgever liet weten dat het tijd was voor een bestuursfunctie gaf hij niet thuis." Ze begon in 2005 haar eigen consultancybureau. "Ik had er genoeg van me uit te sloven voor mannelijke bestuursleden van middelbare leeftijd." Inmiddels heeft ze naast haar bedrijf meer dan zeven bestuursfuncties.
Nooit mee met golftripjes old boys
Wat advocate Mimi Berdal (48) betreft was de 'coup d'etat van de vrouwen' niet nodig - althans niet voor haarzelf. "Ik ben slim genoeg om de trap zelf te kunnen beklimmen, ik heb een expertise die veel bedrijven kunnen gebruiken. Ik heb niet echt last gehad van het glazen plafond, maar het bestond wel degelijk. Als vrouw werd ik bijvoorbeeld nooit meegevraagd met de golf- en skitripjes van de old boys. Op die informele bijeenkomsten werd van alles geregeld: zo houd je de macht in handen."
Positief neveneffect
Hoewel Berdal tegen overheidsbemoeienis in de bestuurskamer is, is ze tevreden met het resultaat van de wet. " Het 'positieve neveneffect': "Bedrijven werden gedwongen naar hun eigen bestuur te kijken. Wie zitten er in? Zijn ze goed of zitten ze er alleen maar omdat het vriendjes van elkaar zijn? En wat zoeken we in de nieuwe vrouw?"
Negatieve effecten
Wat Hegnar betreft moeten de loftuitingen op het quotum met een korreltje zout genomen worden. "De wet is de wet in Noorwegen. Ook al is het nonsens, we houden ons er aan. Het enige wat we nu kunnen vaststellen is dat we het quotum hebben gehaald."
Zelf heeft hij de negatieve effecten ondervonden. "Ik heb onlangs eenderde van de aandelen van uitgeverij Gyldendal gekocht. Normaal gesproken ben je dan verzekerd van een plaats in de raad van bestuur, zeker met mijn achtergrond. Nee, zei de grootaandeelhouder: ik moet een vrouw benoemen. Hij gebruikte het quotum om mij buiten de deur te houden. Ik heb in mijn krant namelijk geschreven dat hij een slechte bestuurder is. Nu zit er een vrouw op mijn plek, zonder ervaring." Natuurlijk is het logisch dat de mannen in de pre-quotumperiode de bestuursfuncties bekleedden, voegt hij daar aan toe. "Het meeste geld is in handen van mannen. Aangezien zij hun investering willen beschermen, kiezen zij iemand die ze kunnen vertrouwen als medebestuurder, iemand uit hun eigen netwerk." Dat deze netwerken nog vooral bestaan uit mannen, zou wat Hegnar betreft gewoon een kwestie van tijd geweest zijn. "Er studeren steeds meer hoogopgeleide vrouwen af."
Niks mis met forceren
Een typische mannenredenering, oordeelt headhunter Hurvenes. "Als wij moeten wachten totdat vrouwen vanzelf doordringen in de old boys club, zijn we honderd jaar verder en dood." Niks mis met forceren, vindt ook Lütken. "De meeste mannen staan er inmiddels positief tegenover. Maar voor een enkeling was het wennen. Eén collega-bestuurslid heeft me lange tijd genegeerd tijdens vergaderingen. Een keer is hij zelfs weggelopen tijdens mijn verhaal met de woorden: ik ga nu naar huis om mezelf af te trekken. Ik heb hem gezegd dat hij zoiets echt niet kan zeggen. Inmiddels heb ik door mijn kennis van zaken zijn respect afgedwongen."