Authentiek en uniform; cruciaal voor legitimiteit politie
10-07-09 - Ze lijken allemaal op elkaar. En met ‘ze’ bedoel ik niet alleen Marokkanen, homo’s, moslima’s, gabbers, skinheads, kakkers en punkers. Maar ook oma’s, slagers, geestelijken en voetbalsupporters…………… Geloof je me niet? Kijk dan maar eens op www.exactitudes.nl.
Column door mr. Esme Solak
Exactitudes
Fotograaf Arie Versluis en styliste Ellie Uyttenbroek portretteren sinds 1994 individuen en maken hier collages van. De term exactitudes, wordt gevormd door de samentrekking van ‘exact’ en ‘attitude’. Iedere collage van drie bij vier foto’s portretteert de kledingcode van een sociale groep uit de (Rotterdamse/Nederlandse/wereld) samenleving. Het werk van Versluis en Uyttenbroek onderstreept de aanwezigheid van subculturen; deze kenmerken zich door kledingcodes, kapsels, accessoires, etc. Terwijl een portret illustreert hoe authentiek een individu is, illustreert een collage dat we toch niet zo origineel zijn als we soms beweren te zijn.
Stiekem uitsluiten
We kiezen voor een eigen authentieke, individuele manier van leven en kleden. Met deze uitingen sluiten we ons, zonder dat we daar overigens altijd bewust van zijn, aan bij een groep of (sub)cultuur. Met dit aansluiten bij een groep, sluiten we anderen stiekem ook een beetje uit. Die uitsluiting gebeurt (bijna nooit) expliciet. Weinig mensen zullen de behoefte voelen om een willekeurige voorbijganger erop te wijzen dat deze niet bij de eigen groep hoort. De communicatie over het in- en uitsluiten is veel subtieler. Het zijn signalen, meer lijkend op een onopvallende knipoog, een glimlach die om de lippen speelt; een verborgen verstandhouding. In feite zegt degene met een hanenkam: ik ben punker. De Australian of Cavello trainingspak in combinatie met een kale kop zendt het signaal ‘ik ben een gabber’ uit. De moslima onderscheidt zich met een hoofddoek en de leden van het studentencorps doen dit met lichtblauw overhemd dat bij voorkeur quasi nonchalant uit de oranjerode broek hangt.
Boodschap uniform
Ook de politie kent haar eigen kledingcode: het uniform. Het politie-uniform moet benadrukken dat de politie er voor iedereen in Nederland is. De neutrale en onpartijdige uitstraling van de politie moet op elk moment door het uniform worden gewaarborgd, althans, zo wordt geredeneerd. Met het dragen van het uniform zegt de politieagent (vaker man dan vrouw, en meer autochtoon dan allochtoon) tegen de burger ‘ik werk bij de politie, ik ben er voor u, ik ben neutraal en ik ben onpartijdig.’
Onzichtbare mechanismen van in- en afsluiting
Naast zichtbare mechanismen van in- en uitsluiting, zoals kleding, zijn er ook onzichtbare uitsluitingsmechanismen op grond van kenmerken waarmee je wordt geboren, zoals sekse, etniciteit of klasse. Uitsluitingsmechanismen of beter gezegd achterstelling op grond van die kenmerken veroorzaken dat bepaalde (sub)groepen of (sub)culturen niet vertegenwoordigd zijn binnen de politie. Met het uniform is de politie aan te wijzen door de burgers.
Maar is de politie ook echt herkenbaar voor alle burgers? Om als politie effectief, legitiem en herkenbaar op te kunnen treden moet niet alleen de kledingcode, het uniform, herkenbaar zijn, maar moeten de mensen die de organisatie vormen een afspiegeling zijn van de samenleving. In elk opzicht. Dus ook gender en etnische culturele en andere kenmerken, zoals seksuele geaardheid, leeftijd en religie moeten evenwichtig verdeeld zijn. Dit is cruciaal voor de legitimiteit van de politie. Momenteel is 32 procent van de politie vrouw en zes procent allochtoon, op een bevolking van de helft vrouw en een-vijfde allochtoon. Op leidinggevende functies binnen de politie is 13 procent vrouw en 3 procent allochtoon. Vrouwen en allochtonen worden dus ook stiekem een beetje uitgesloten bij de politie. En dat beetje uitsluiting wordt groter naarmate de functies hoger worden.
Niet alleen blanke mannen
Als Arie Versluis en Ellie Uyttenbroek gevraagd zouden worden om een fotocollage te maken van de politie, zou het niet zo mogen zijn dat het een collage wordt van 12 blanke mannen. De politie is blauw, heteroseksueel, feminien, masculien, oud, homoseksueel, islamitisch, Turks, joods, Antilliaans, jong, uitdagend, etc. Maar de politie is vooral uniform en authentiek!